انواع میلگرد و کاربردهای آن در ساختمان

چند نوع میلگرد داریم؟ انواع میلگرد و کاربرد آن چیست؟ سوالی است که خیلی در رابطه با انواع میلگرد مطرح می‌شود. میلگرد یک نوع فولاد است که به صورت میله‌ای در اندازه‌ها و ضخامت‌های مختلف تولید می‌شود. این نوع فولاد برای استفاده در صنایع ساختمانی، خودروسازی، تولید لوله‌های فولادی و غیره استفاده می‌شود. همچنین، انواع مختلفی از میلگرد وجود دارد که برای استفاده در ساختمان‌های بتنی، پل‌ها و سازه‌های فلزی مناسب هستند. میلگرد را می‌توان بر مبناهای گوناگون دسته‌بندی کرد. در این مطلب به انواع میلگرد، کاربرد آن‌ها و نیز کاربرد انواع میلگرد در ساختمان سازی می‌پردازیم.

در ادامه این مطلب با شهر استیل عرضه کننده انواع محصولات استنلس استیل همراه باشید تا با انواع میلگرد از نظر شکل ظاهری، استاندارد تولید و جنس آشنا شوید.

انواع میلگرد از نظر شکل ظاهری

ظاهر میلگردها می‌تواند نخستین معیار برای تمایز قائل شدن میان انواع میلگرد ها باشد. بر این مبنا میلگردها به دو دسته کلی ساده و آجدار تقسیم می‌شوند.

ویژگی	میلگرد ساده (A1)	میلگرد آجدار (A2, A3, A4)
سطح ظاهری	کاملاً صاف و بدون هیچ‌گونه برجستگی یا آج.	دارای آج‌ها و برجستگی‌های مشخص روی سطح که می‌توانند به صورت منظم یا نامنظم (مارپیچ، جناغی، مرکب) باشند.
میزان انعطاف‌پذیری	بسیار انعطاف‌پذیر و نرم، به راحتی قابل خم شدن و برش است.	انعطاف‌پذیری کمتر نسبت به میلگرد ساده به دلیل وجود آج‌ها، خم کردن آن دشوارتر است.
نحوه درگیری با بتن	درگیری ضعیف با بتن دارد و بدون اتکا به شکل‌پذیری نمی‌تواند کشش بتن را تحمل کند. به همین دلیل مستقیماً در بتن مسلح استفاده نمی‌شود.	درگیری بسیار قوی با بتن ایجاد می‌کند. آج‌ها باعث قفل شدن میلگرد در بتن شده و انتقال نیروهای کششی را به خوبی انجام می‌دهند.
کاربرد اصلی	عمدتاً در مواردی که نیاز به خم‌کاری زیاد است، مانند ساخت خاموت (آرماتور عرضی برای بستن آرماتورهای طولی)، رابیتس‌کاری و کارهای ساختمانی غیر بتنی.	عنصر اصلی در بتن مسلح برای تقویت مقاومت کششی و برشی سازه‌های بتنی مانند ستون‌ها، تیرها و فونداسیون‌ها.

میگلرد ساده

این نوع میلگرد همان‌طور که از نامش پیداست ظاهری ساده و یکدست دارد. یعنی هیچ‌گونه طرح، آج یا برجستگی روی آن پدید نیامده است و سطحی کاملا صاف دارد. این نوع میلگرد به دلیل سادگی سطح قابلیت خوبی برای خم‌کاری و شکل‌پذیری دارد و از هر نقطه‌ای می‌توان آن را به راختی با انواع روش برش میلگرد، برش داد.

در کاربردهایی که نیاز به خم‌کاری و پیچ‌دادن میلگرد وجود دارد، معمولا از انواع میلگرد ساده استفاده می‌شود اما نمی‌توان از آن‌ها همراه بتن استفاده کرد. همچنین برای پروژه‌های سنگین توصیه نمی‌شوند.

انواع میلگرد آجدار

یکی از نوع های میلگرد که معروف است و کاربرد زیادی خصوصا در ساختمان‌سازی و تولید انواع سازه‌ها دارد، انواع میلگرد آجدار است. این انواع دارای آج‌ (برجستگی) هایی روی سطح هستند. نکته مهم درباره کاربرد انواع میلگرد ساختمانی آجدار این است که به دلیل وجود همین آج‌ها در بتن مورد استفاده قرار می‌گیرند زیرا آج‌های آن‌ها با بتن درگیر می‌شود و از درون آن خارج نمی‌شود.

 

نکته مهم دیگر در خصوص میلگرد آجدار این است که نسبت به میلگرد ساده سخت‌تر است. بنابراین نمی‌توان از آن در جایی که نیاز به خم‌کاری است، به راحتی و بدون محدودیت استفاده کرد.

انواع میلگرد از نظر جنس

جنس میلگرد مهم است زیرا هر ماده و هر آلیاژ می‌تواند ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و مکانیکی خاص خود را داشته باشد. به همین دلیل است که میلگرد را از نظر جنس نیز دسته‌بندی می‌کنیم.

جنس میلگرد	ویژگی‌های اصلی	مزایا	معایب	کاربردهای رایج
فولادی (آلیاژی)	آلیاژهای مختلف فولاد	بهترین نوع میلگرد، مقاومت به خوردگی بالا (تا 1500 برابر کربن استیل)، استحکام بالا	گران‌ترین نوع میلگرد	پروژه‌هایی که به مقاومت و دوام بالا نیاز دارند، سازه‌های حساس
کربن استیل (سیاه)	رایج‌ترین نوع، از فولاد با کربن بالا	استحکام کششی خوب، در دسترس بودن گسترده، قیمت مناسب	به شدت مستعد زنگ‌زدگی و خوردگی، عمر مفید کمتر در محیط‌های مرطوب یا خورنده	رایج‌ترین نوع در اکثر پروژه‌های ساختمانی معمولی، بتن مسلح
اروپایی (منگنز)	حاوی منگنز	از نظر قیمت اقتصادی، قابلیت خم شدن نسبتاً خوب	مقاومت کم در برابر زلزله و خمش، عدم توصیه در مناطق زلزله‌خیز	ساخت و سازهای عمومی در مناطقی که مقاومت لرزه‌ای بالا اولویت نیست
فایبرگلاس (GFRP)	ترکیبی از رزین و الیاف شیشه	بسیار سبک، مقاومت بالا در برابر خوردگی و مواد شیمیایی، عایق الکتریکی	نمی‌تواند خم شود (صرفاً به صورت مستقیم استفاده می‌شود)، مقاومت کمتر در برابر حرارت بالا	سازه‌های دریایی، آزمایشگاه‌ها، سازه‌هایی که در معرض مواد شیمیایی خورنده هستند، جایی که وزن سبک مهم است
گالوانیزه	میلگرد فولادی با پوشش نازکی از روی (زینک)	مقاومت بسیار بالا در برابر زنگ‌زدگی و خوردگی به دلیل پوشش روی	گران‌تر از میلگرد کربن استیل، پوشش ممکن است در اثر ضربه آسیب ببیند	سازه‌های در معرض رطوبت زیاد، مناطق ساحلی، پل‌ها، تونل‌ها
اپوکسی	میلگرد فولادی با پوشش نازکی از رزین اپوکسی	مقاومت خوبی در برابر خوردگی و زنگ‌زدگی (عایق‌بندی)	پوشش آن به راحتی خراشیده یا آسیب می‌بیند که مقاومت به خوردگی را کاهش می‌دهد، نیاز به دقت در حمل و نصب	سازه‌هایی که در معرض نمک یا مواد شیمیایی خفیف قرار دارند، عرشه پل‌ها

انواع میلگرد استیل

بهترین میلگرد موجود که برای انواع پروژه‌ها کارایی دارد، میلگرد استیل یا فولاد ضد زنگ است. اگر ابتدا جویای قیمت میلگرد باشید، متوجه می‌شوید که قیمت میلگرد استیل 316 و 304 و سایر گریدها، چند برابر گران‌تر از انواع میلگرد سیاه، اپوکسی و… است. اما اگر کاربرد انواع میلگرد ساختمانی را بررسی و مقایسه کنید، قیمت میلگرد استیل را کاملا مناسب خواهید یافت. دلیل آن را بیان می‌کنیم.

میلگرد استیل در مقایسه با میلگرد سیاه یا فولاد کربنی، 1500 برابر بیشتر مقاومت به خوردگی دارد. این در حالی است که عملیات خم‌کاری بر روی آن به خوبی صورت می‌گیرد و قابل استفاده در شبکه‌بندی و فرفورژه‌کاری است. همچنین به دلیل استحکام، انتخابی مناسب در تقویت‌کننده‌ها و نگهدارنده‌ها است.

استفاده از انواع میلگرد استیل برای تقویت بتن در سازه‌های عظیمی چون بزرگراه‌ها، پل‌ها، ساختمان‌ها و… حتی با وجود هزینه بیشتر رایج است.

میلگرد اروپایی (پایه منگنز)

این نوع از میلگرد از منگنز ساخته می‌شود. در واقع ماده اصلی آن را منگنز تشکیل می‌دهد اما ترکیبات دیگری نیز در آن وجود دارد. کار با میلگرد اروپایی ساده است و توان خمش بالایی دارد.

با این حال توصیه می‌شود در مناطق زلزله‌خیز که استحکام بسیار مورد نیاز است و نیز در پروژه‌هایی که ساختار یک‌پارچه مطرح است، به کار نرود.

میلگرد فولاد کربنی

رایج‌ترین نوع میلگرد با نام فولاد کربنی، میلگرد سیاه یا نوار سیاه شناخته می‌شود. این نوع، پرقدرت‌ترین میلگرد از نظر استحکام کششی است و در بسیاری از پروژه‌ها کاربرد دارد.

با این حال کاربرد انواع میلگرد سیاه به دلیل این‌که مقاومت آن در برابر رطوبت کم است و دچار زنگ‌زدگی می‌شود، در مناطق مرطوب ممکن نیست. در صورت زنگ زدن میلگرد، بتن اطراف آن نیز ترک می‌خورد و استحکام خود را از دست می‌دهد.

میلگرد فایبرگلاس

میلگرد فایبرگلاس ساخته شده از فیبر تقویت‌شده با الیاف پلیمری FRP است. کاربرد انواع میلگرد فایبرگلاس به دلیل آسیب‌ناپذیری در محیط‌های اسیدی و خورنده قابل توجه است. این نوع، هم میلگرد صنعتی و هم ساختمانی محسوب می‌شود و در صنایع هوافضا، ساخت‌وساز، خودروسازی و… به کار می‌رود. مزیت مهم دیگر آن وزن سبک است.

میلگرد فایبرگلاس بهترین انتخاب برای استفاده در بتن است؛ البته در جایی که مجاور با میدان‌های الکتریکی و مغناطیسی نباشد. همچنین امکان خم‌کاری آن وجود ندارد.

میلگرد آلیاژی

میلگرد آلیاژی نوعی میلگرد است که برخلاف میلگرد فولاد کربنی رایج، تنها شامل آهن و کربن نیست، بلکه عناصر دیگری نظیر کروم، نیکل، مولیبدن، منگنز یا وانادیم نیز به آن اضافه شده‌اند. هدف از افزودن این عناصر آلیاژی، بهبود خواص فیزیکی و مکانیکی میلگرد است. این بهبودها می‌تواند شامل افزایش قابل توجه مقاومت به خوردگی و زنگ‌زدگی، بالا بردن استحکام کششی و سختی، یا بهبود مقاومت در برابر دماهای بالا یا سایش باشد.

به دلیل این ویژگی‌های برتر، میلگردهای آلیاژی مانند میلگرد استیل 420 و میلگرد استیل 310 معمولاً گران‌تر هستند و در پروژه‌های خاص و حساسی که نیاز به دوام بالا، مقاومت در برابر شرایط محیطی سخت یا تحمل بارهای بسیار زیاد دارند، مورد استفاده قرار می‌گیرند.

میلگرد گالوانیزه

پوشش گالوانیزه روی میلگرد سیاه در مقایسه با پوشش اپوکسی تا 40 برابر مقاومت بیشتر نسبت به خوردگی ایجاد می‌کند. به دلیل همین میزان افزایش مقاومت، قیمت آن نیز بیشتر است. البته باید گفت اگرچه قیمت میلگرد گالوانیزه گران‌تر از میلگرد سیاه یا اپوکسی است، بسیاری به دلیل دوام و مقاومتی که دارد، راغب به استفاده از آن هستند.

میلگرد اپوکسی

اپوکسی پوششی نازک و ظریف است که بر روی میلگرد فولاد کربنی قرار می‌گیرد. اگرچه اپوکسی می‌تواند مقاومت میلگرد سیاه را به خوردگی تا حد قابل توجهی (از 70 تا 1700 برابر) افزایش دهد، خود به دلیل ظرافت، آسیب‌پذیر است. در صورت آسیب پوشش اپوکسی، روند خوردگی میلگرد سرعت خواهد گرفت.

میلگرد بستر

میلگرد بستر یک تقویت‌کننده فلزی است که به صورت افقی در ملات دیوارهای ساختمانی قرار می‌گیرد. این میلگرد، که در دو مدل نردبانی و زیگزاگی تولید می‌شود، باعث افزایش استحکام دیوار در برابر زلزله، کاهش ترک‌خوردگی و توزیع بهتر تنش‌ها می‌شود. هدف اصلی استفاده از میلگرد بستر، افزایش استحکام و پایداری دیوارها در برابر نیروهای مختلف است.

در مقایسه با روش‌های قدیمی مانند وال‌پست‌های نبشی و میلگردهای سنتی، میلگرد بستر به عنوان روشی مدرن، کارآمد، با نصب سریع‌تر و بازدهی بیشتر برای مقاوم‌سازی دیوارهای بنایی شناخته می‌شود و جایگزین بهتری برای افزایش پایداری سازه‌هاست.

انواع میلگرد از نظر استاندارد تولید

استانداردهای گوناگونی چه مخصوص هر کشور و چه در سطح بین المللی برای میلگرد وجود دارد. برای مثال استاندارد DIN، ISO، JIS و ASTM از استانداردهای مطرح بین‌المللی هستند. انتخاب استانداردها بسته به این است که میلگرد در کدام کشور و توسط کدام برند تولید می‌شود.

اما انواع میلگرد a1 a2 a3 چیست؟ در کشور ما بر اساس استانداردهای روسی انواع میلگرد ساختمانی شامل A1، A2، A3 و A4 هستند. ویژگی‌های هریک از این انواع را برای شما توضیح می‌دهیم.

استاندارد	ویژگی‌های اصلی	شکل آج (ظاهر)	مقاومت کششی (حد نهایی)	مقاومت تسلیم (حد جاری شدن)	کاربرد و خواص
A1	نرم‌ترین و منعطف‌ترین نوع میلگرد	صاف و بدون هیچ‌گونه آج	حدود ۳۶۰ مگاپاسکال (kg/cm² ۳۶۰۰)	حدود ۲۴۰ مگاپاسکال (kg/cm² ۲۴۰۰)	به دلیل نرمی و انعطاف‌پذیری بالا، به راحتی خم می‌شود. در گذشته بیشتر برای کارهای آهنگری و خاموت‌زنی استفاده می‌شد. استفاده مستقیم در بتن مسلح به دلیل عدم درگیری با بتن توصیه نمی‌شود.
A2	نیمه‌سخت و نیمه‌خشک، دارای آج	دارای آج‌های فنری (مارپیچ) یکنواخت و موازی	حدود ۵۰۰ مگاپاسکال (kg/cm² ۵۰۰۰)	حدود ۳۴۰ مگاپاسکال (kg/cm² ۳۴۰۰)	آج‌ها به صورت یکنواخت و عمدتاً مارپیچی هستند. مناسب برای خاموت‌ها (آرماتورهای عرضی) و آرماتورهای طولی فرعی در سازه‌های بتنی که نیاز به انعطاف‌پذیری نسبی دارند.
A3	سخت‌تر و خشک‌تر از A2، آجدار	دارای آج‌های جناغی (هفت و هشتی یا ضربدری)	حدود ۶۰۰ مگاپاسکال (kg/cm² ۶۰۰۰)	حدود ۴۰۰ مگاپاسکال (kg/cm² ۴۰۰۰)	آج‌ها به صورت هفت و هشتی یا جناغی هستند. به دلیل سختی بالا و درگیری عالی با بتن، پرکاربردترین نوع میلگرد در آرماتوربندی اصلی سازه‌های بتنی (مانند تیر، ستون و فونداسیون) است. خم کردن آن در زوایای تند توصیه نمی‌شود.
A4	سخت‌ترین و خشک‌ترین نوع میلگرد	دارای آج‌های ترکیبی (دوبل آج) به صورت دوکی یا بافته شده	حدود ۶۵۰ مگاپاسکال (kg/cm² ۶۵۰۰)	حدود ۵۰۰ مگاپاسکال (kg/cm² ۵۰۰۰)	آج‌ها معمولاً به صورت دوکی یا بافته شده و با استحکام بسیار بالا هستند. عمدتاً در پروژه‌های بزرگ و سنگین یا سازه‌های پیش‌تنیده که نیاز به مقاومت بسیار بالا دارند، استفاده می‌شود.

 

میلگرد A1

درصد کربن و درنتیجه میزان سختی این میلگرد کم است. این موضوع سبب می‌شود میزان منعطف بودن و شکل‌پذیری میگلرد افزایش پیدا کند. به همین دلیل به این نوع، میلگرد نرم هم گفته می‌شود. در میان میلگردهای A1 معمولا میلگرد آجدار دیده نمی‌شود.

میلگرد A2

درصد کربن و درجه سختی این نوع از میلگرد بیشتر از نوع A1 است. از سویی به دلیل داشتن آج‌هایی منظم روی بدنه می‌تواند از نظر ظاهری در دسته میلگرد آجدار قرار گیرد. بر اساس درجه سختی در اصطلاح صنعتی به میلگرد A2 نیمه‌ترد گفته می‌شود.

 

میلگرد A3

درصد کربن این نوع از انواع میلگرد بیشتر از دسته A2 و A1 است. بنابراین درجه سختی آن نیز از دو نوع یادشده بیشتر است. این میگلرد را جناقی نیز می‌نامند زیرا از نظر ظاهری آج‌هایی جناقی بر سطح خود دارد. کاربرد میلگرد A3 به دلیل میزان بالای سختی نمی‌تواند در مواردی که نیاز به شکل‌پذیری و انعطاف داریم، زیاد باشد.

میلگرد A4

میلگرد A4 نوعی دیگر از میلگرد جناقی است که آج‌های جناقی آن در دو جهت مخالف هم ایجاد شده‌اند. این ویژگی سبب می‌شود درگیری بیشتری با بتن ایجاد کند. از سویی دیگر از نظر آلیاژ، سخت‌ترین میلگرد محسوب می‌شود.

میلگرد از نظر اندازه

کاربرد انواع میلگرد تا حد زیادی به اندازه آن بستگی دارد. میلگرد در قطرهای گوناگون تولید می‌شود و دامنه آن از نظر اندازه نسبتا وسیع است. بر این اساس از میلگرد سایز 8 تا 32 مشهورترین و پرکاربردترین سایزهای موجود در بازار هستند. هرچند میلگرد سایز 50 نیز در بازار وجود دارد. در ادامه این مطلب پیشنهاد می‌شود مقاله میلگرد چیست را مطالعه نمایید.

کاربرد انواع میلگرد

در ادامه به بررسی انواع میلگرد و کاربرد آن ها میپردازیم. کاربرد انواع میلگرد بر اساس ویژگی‌هایی که هریک دارند، با هم متفاوت است. برخی را مثال می‌زنیم.

میلگرد A1: از این نوع میلگرد در شمع‌ها و ستون‌های دوار به عنوان آرماتور دورپیچ استفاده می‌شود. این نوع میلگرد به دلیل نرمی و انعطاف قابلیت شکل‌دهی به صورت مارپیچ را دارد تا در نهایت یک استوانه بسازد. در مقاله آرماتور بندی چیست مفصل درباره انواع میلگرد مناسب و مراحل آن، توضیح داده ایم.
میلگرد A1 را می‌توان همچنین به عنوان میلگرد حرارتی سقف برای تیرچه بلوک استفاده کرد اما برای آرماتورهای حرارتی قابل استفاده نیست زیرا آج ندارد.

میلگرد A2: از انواع میلگرد و کاربرد آن میتوان به A2 به عنوان میلگرد کمرکش، خاموت‌ها و در کل آرماتورهایی که برای عملکرد برشی بیشتر استفاده می‌شود. همچنین در پی‌ها و آرماتورهای طولی می‌توان از آن استفاده کرد.

میلگرد A3: کاربرد انواع میلگرد A3 نیز در پی‌ها و آرماتورهای طولی است. البته کاربرد انواع میلگرد در ساختمان موضوعی است که جداگانه به آن می‌پردازیم.

میلگرد A4: به دلیل وزن زیاد در ساختمان استفاده نمی‌شود اما برای مقاطع سنگین از آن بهره می‌گیرند. در بحث کاربرد انواع میلگرد باید تأکید کرد گستردگی کاربردی که میلگرد استیل یا فولاد ضد زنگ دارد، قابل مقایسه و جایگزینی با دیگر انواع میلگرد نیست. این جنس مقاومت بسیار و شکل‌پذیری فوق‌العاده‌ای دارد که آن را در طیف وسیعی از سازه‌ها و صنایع کاربردی می‌کند.

 

 

A variety of rebar lengths and diameters are available, but there are only six common types of rebar

European (a carbon, manganese, silicon, etc. alloy); carbon steel (basic “black” rebar); galvanized; epoxy coated; glass-fiber-reinforced-polymer (GFRP); and stainless steel. The different types of rebar each unique strengths and weaknesses

کاربرد انواع میلگرد در ساختمان

بتن ماده‌ای بسیار مستحکم شناخته می‌شود که از آن برای ساختمان‌سازی استفاده می‌شود. کاربرد این ماده به خاطر استحکام و مقاومت بالایی است که در برابر فشار از خود نشان می‌دهد. اما حتی این ماده محکم نیز خالی از ضعف و کاستی نیست. از مهم‌ترین مسائل در خصوص بتن این است که نمی‌تواند در برابر نیروهای کششی و چرخشی مقاومت زیادی داشته باشد.

کاربرد انواع میلگرد ازجمله میلگرد استیل 420 و میلگرد استیل 310 در ساختمان به همین نقطه ضعف بتن و نیاز به تقویت آن باز می‌گردد. میلگرد می‌تواند مقاومت کششی سازه‌ها را افزایش دهد تا خصوصا در شرایط وقوع زلزله آسیب نبینند. اما این اتفاق چگونه رخ می‌دهد؟

در بتن و فولاد یک ویژگی مشترک وجود دارد و آن ضریب انبساط دمایی آن دو است که بسیار به هم نزدیک است. به دلیل نزدیکی و مشابهت این ضریب در دو ماده از ایجاد تنش‌های مازاد در ساختار بتن در شرایط دمایی مختلف پیش‌گیری می‌شود. به همین دلیل احتمال تخریب زودهنگام بتن تا حدی قابل توجه کاهش می‌یابد.

کاربرد انواع میلگرد در ساختمان از پایین‌ترین نقطه آن در پی و فونداسیون آغاز شده و تا بالاترین نقاط برای اجرای فرم ساختمان ادامه می‌یابد. بعد از آشنایی با انواع میلگرد توصیه می‌کنم مقاله محاسبه وزن شفت استیل مطالعه نمایید.

 

شهر استیل، همراه شما در خرید مطمئن انواع محصولات استنلس استیل است. ما با فروش میلگرد استیل 304، 316 و انواع ورق‌های استیل، پروفیل استیل و سایر مقاطع، اصالت کالا و صحت آلیاژ را برای شما تضمین می‌کنیم. برای اطلاع از شرایط خرید و قیمت‌ها، لطفاً با شماره‌های درج شده در سایت تماس بگیرید.

02168559

کلام آخر

برای انتخاب میلگرد متناسب با کاربرد، شناخت انواع میلگرد ضرورت دارد که در این مطلب به آن پرداختیم. میلگرد استیل، میلگرد آجدار، میلگرد استیل، میلگرد آلومینیومی، میلگرد کمرکش و میلگرد گالوانیزه از جمله پرکاربردترین میلگرد در صنایع مختلف هستند. این نکته قابل ذکر است که مقاوم‌ترین و کاربردی‌ترین نوع از میلگرد، جنس فولاد ضد زنگ یا استنلس استیل است. البته در جایی که بیم آسیب و زنگ‌زدگی وجود نداشته باشد، استفاده از میلگرد فولاد کربنی به دلیل قیمت پایین‌تر ارجح شمرده می‌شود.