در پاسخ به این پرسش که لوله داربستی چیست، میتوان گفت این به عنوان یکی از اجزای اصلی در صنعت ساختمانسازی و پروژههای عمرانی، نقش بسیار مهمی را ایفا میکند.همچنین به دلیل ویژگیهای فنی و ساختاری خود، به عنوان سازههای موقت برای ایجاد داربستها و پشتیبانی از سازههای در حال ساخت، مورد استفاده قرار میگیرند.
لوله داربست چیست؟ این پرسشی است که در این مقاله از شهر استیل به آن پاسخ خواهیم داد. همچنین، انواع لوله داربستی، کاربردهای مختلف آنها و اتصالات مربوط به این لولهها را به تفصیل بررسی خواهیم کرد.
داربست چیست؟
داربست یک سازه موقت است که معمولاً از فلز یا چوب ساخته میشود و برای دسترسی به نقاط مرتفع در حین ساخت و ساز، تعمیر و نگهداری ساختمانها و سازههای دیگر مورد استفاده قرار میگیرد. داربستها به عنوان یک سکوی کار برای کارگران عمل میکنند تا بتوانند به راحتی به قسمتهای مختلف یک ساختمان دسترسی پیدا کنند و کارهای مورد نظر را انجام دهند. این نوع لوله استیل ضخیم در انواع و اندازههای مختلفی وجود دارد که هر کدام برای کاربرد خاصی طراحی شدهاند.
اجزای تشکیل دهنده داربست
لولههای داربستی معمولاً از گریدهای رایج فولاد کربنی مانند ST37 (که معادل Q235 در استاندارد چین است) ساخته میشوند، نه از گریدهای استیل ضد زنگ مانند 310 یا 316. زیرا در به دلیل بالا بودن قیمت لوله استیل 316 و 310 قیمت نهایی لوله داربستی نیز افزایش میابد. داربست ها از اجزای مختلفی تشکیل شدهاند که به اختصار به برخی از آنها اشاره میکینم:
- لوله داربستی: اسکلت اصلی داربست را تشکیل میدهند و معمولاً از جنس فولاد هستند. لولهها در اندازهها و قطرهای مختلفی تولید میشوند و با توجه به نوع داربست و بار وارده انتخاب میشوند.
- بستها: برای اتصال لولهها به یکدیگر و ایجاد سازه مورد استفاده قرار میگیرند. بستها در انواع مختلفی مانند بست راست گوشه، بست گردان، بست خاردار و… تولید میشوند.
- تختههای کف: سطح کار را تشکیل میدهند و برای ایستادن کارگران استفاده میشوند. تختههای کف معمولاً از جنس چوب یا فلز ساخته میشوند.
- پایهها: برای حمایت از داربست و ایجاد پایداری استفاده میشوند. پایهها میتوانند از جنس فلز یا بتن باشند.
- شمعهای مایل: برای مهار داربست و جلوگیری از واژگونی آن استفاده میشوند.
- نردبانها: برای دسترسی به سطوح مختلف داربست استفاده میشوند.
- مهارها: برای اتصال داربست به ساختمان یا سازه اصلی استفاده میشوند.
تعریف لوله داربستی
یکی از پرسشهای اصلی در صنعت ساختمانسازی این است که لوله داربستی چیست و چرا از آن استفاده میشود؟ لوله داربستی به لولههایی گفته میشود که برای ایجاد سازههای موقتی در پروژههای ساختمانی و صنعتی استفاده میشوند.
این لولهها عمدتاً از جنس فولاد ساخته میشوند و به دلیل استحکام و مقاومت بالا، انتخاب مناسبی برای ایجاد سازههای پشتیبان هستند. ابعاد و ضخامت این لولهها بسته به نیاز پروژه متفاوت است، اما معمولاً دارای قطرهای استانداردی مانند ۴۸ میلیمتر هستند. برای درک بهتر اینکه لوله داربست چیست، باید به نقش آن در ایجاد سازههای موقت و پشتیبان در پروژههای ساختمانی توجه کنیم.
جنس، ابعاد و مشخصات فنی
لولههای داربستی معمولاً از فولاد کربنی ساخته میشوند و برای افزایش مقاومت در برابر زنگزدگی، برخی از آنها گالوانیزه میشوند. ضخامت این لولهها بسته به نوع استفاده متفاوت است، اما ضخامتهای رایج بین ۲ تا ۴ میلیمتر میباشد. طول این لولهها نیز معمولاً بین ۶ تا ۱۲ متر است.
مزایا و معایب
استفاده از لولههای داربستی دارای مزایای متعددی است. این لولهها دارای استحکام بالا و وزن نسبتاً کم هستند که این ویژگیها امکان حمل و نقل و نصب آسان را فراهم میکند. همچنین، در مقایسه با چوب و آلومینیوم، لولههای داربستی مقاومتر و دارای عمر طولانیتری هستند. اما از معایب این لولهها میتوان به احتمال زنگزدگی در صورت عدم گالوانیزه بودن و نیاز به مراقبتهای ویژه اشاره کرد. در کنار این موارد باید دقت شود که این لوله ها ویژگیهایی مانند نسوز بودن را ندارند. در صورت نیاز به خرید انواع لوله های نسوز میتوانید با پشتیبانی تماس بگیرید و درباره قیمت لوله استیل نسوز 310 و 316 و… مطلع شوید.
انواع لوله داربستی
لوله داربستی یکی از اجزای اصلی در سیستمهای مختلف داربستبندی است که هر سیستم بر اساس نیازهای پروژه و نوع کاربرد، از لولههای با آرایش متفاوت استفاده میکند. در ادامه به انواع آن اشاره میکنیم:
لوله داربستی گالوانیزه
لوله گالوانیزه از طریق پوشش دادن سطح فولاد با یک لایه روی (زینک) تولید میشود. این نوع لوله دارای مقاومت بالا در برابر زنگزدگی و خوردگی است و معمولاً در شرایط آب و هوایی سخت و پروژههای طولانی مدت استفاده میشود. از مزایای این نوع لوله میتوان به عمر طولانی و نیاز کمتر به نگهداری اشاره کرد. معایب آن شامل قیمت بالاتر نسبت به سایر انواع لولههای داربستی است.
لوله داربستی جوشی
لوله داربستی با اتصال جوشی از طریق فرآیند جوشکاری تولید میشود که در آن دو قطعه فولاد به هم جوش داده میشوند. این نوع لوله دارای استحکام بالا و قیمت مناسبتری نسبت به لولههای گالوانیزه است. اما به دلیل جوشکاری، ممکن است در نقاط جوش خورده ضعفهایی وجود داشته باشد که در شرایط بارگذاری بالا مشکلساز شود.
لوله داربستی بدون درز
لوله داربستی بدون درز از طریق فرآیندهای تولید خاصی ساخته میشود که در آن هیچگونه درزی در طول لوله وجود ندارد. این نوع لوله دارای مقاومت بسیار بالا و یکنواختی در ساختار است. کاربرد این نوع لولهها بیشتر در پروژههای صنعتی با بارگذاریهای بالا و نیاز به دقت بالا میباشد. معایب این لوله شامل هزینه بالای تولید و قیمت بالاتر نسبت به سایر انواع است.
داربست سنتی
این نوع داربست، رایجترین و شناختهشدهترین سیستم است که با استفاده از لولههای داربستی مجزا و اتصالات بستمانند (Couplers) ساخته میشود. در این سیستم، کارگران لولههای افقی، عمودی و قطری را به صورت دستی و با استفاده از بستها به یکدیگر متصل میکنند. انعطافپذیری بالا، قابلیت تطبیق با اشکال هندسی پیچیده و هزینه نسبتاً پایین از مزایای این سیستم است، اما زمان نصب طولانی و نیاز به نیروی کار ماهر از معایب آن محسوب میشود.
داربست مدولار
داربست مدولار یک سیستم پیشساخته است که از اجزای استاندارد و اتصالات قفلشونده تشکیل شده است. این سیستم به جای استفاده از بستهای مجزا، دارای قطعاتی با اتصالات از پیش تعبیهشده (مانند سیستمهای Cup-lock و Ring-lock) است که نصب و جداسازی آنها را بسیار سریعتر و آسانتر میکند. لولههای داربستی در این سیستم به عنوان اجزای اصلی یا ستونهای عمودی به کار میروند و به دلیل دقت بالا و سرعت نصب، برای پروژههای بزرگ و تکراری بسیار مناسب هستند، هرچند که هزینه اولیه آنها بالاتر است.
داربست معلق
داربست معلق که به آن داربست آونگی یا طنابی نیز گفته میشود، یک سازه موقتی است که از بالا توسط کابلها یا طنابها از سقف یا سازه اصلی آویزان میشود. این نوع داربست برای دسترسی به نمای ساختمانهای بلند، پلها یا سازههایی که امکان نصب داربست از زمین وجود ندارد، استفاده میشود. در این سیستم، لولههای داربستی نقش فریم یا سکوی کار را ایفا میکنند که روی آن تختههای کار قرار داده میشود و با استفاده از موتورهای الکتریکی یا سیستمهای دستی، بالا و پایین میرود.
کاربرد لوله داربستی
در صنایع مختلف، کاربرد لوله داربستی برای ساخت سازههای موقتی و تسهیل دسترسی به نقاط سخت و بلند بسیار مهم است. هر نوع از این لولهها کاربردهای خاص خود را دارد. به عنوان مثال، لولههای گالوانیزه برای پروژههای خارجی و در معرض شرایط آب و هوایی سخت مناسب هستند. اگر چه این نوع لوله با لوله های فولادی ظاهر یکسانی دارند اما نباید کاربرد و نحوه ساخت آن را یکسان در نظر بگیرید. ما در مقاله لوله فولادی چیست؟ به صورت جامع به معرفی لوله فولادی پرداختیم.
لولههای جوشی در پروژههای ساختمانی معمولی که نیاز به استحکام بالا و هزینه کمتر دارند، استفاده میشوند. لولههای بدون درز نیز برای پروژههای صنعتی و ساخت سازههای بسیار حساس به کار میروند. همچنین با توجه به مقاومت بالا و سهولت نصب، کاربرد لوله داربستی در پروژههای نوسازی و تعمیرات ساختمانها بسیار رایج است.
سایز لوله داربستی چیست؟
ابعاد استاندارد لوله های داربستی معمولاً در پروژههای ساختمانی و صنعتی به کار میروند تا اطمینان حاصل شود که داربست به اندازه کافی قوی و پایدار است. این ابعاد به عوامل مختلفی مانند ظرفیت باربری، ارتفاع داربست و شرایط محیطی بستگی دارد. سایز لوله داربستی استاندارد به شرح زیر است:
- قطر خارجی: معمولاً 48.3 میلیمتر (تقریباً 1.9 اینچ) است. به همین دلیل، به این لولهها، لوله 5 نیز گفته میشود.
- ضخامت دیواره: متداولترین ضخامتها 2، 2.5 و 3 میلیمتر هستند. انتخاب ضخامت به میزان باری که داربست باید تحمل کند بستگی دارد.
- طول: لولههای داربستی معمولاً در طولهای 3 تا 6 متر تولید میشوند.
این ابعاد به لولهها استحکام کافی میدهند تا بتوانند وزن داربست و افرادی که روی آن کار میکنند را تحمل کنند. همچنین بستها و اتصالاتی که برای اتصال لولههای داربستی به یکدیگر استفاده میشوند، برای این ابعاد استاندارد طراحی شدهاند. بنابراین بهتر است حتما از لوله داربستی استاندارد استفاده کنید.
جدول وزنی انواع داربست فلزی
| نام محصول | قطر (inch) | ضخامت(mm) | طول(m) | وزن(kg) | نوع |
|---|---|---|---|---|---|
| لوله 5 داربستی 14.5 کیلویی | 1 1/2 | 2 | 6 | 14.5 | ورق فولاد مبارکه اصفهان |
| لوله 5 داربستی 14.5 کیلویی تهران شرق | 1 1/2 | 2 | 6 | 14.5 | ورق فولاد مبارکه اصفهان |
| لوله 5 داربستی 14.5 کیلویی صدرا | 1 1/2 | 2 | 6 | 14.5 | ورق فولاد مبارکه اصفهان |
| لوله 5 داربستی 14.5 کیلویی جهان | 1 1/2 | 2 | 6 | 14.5 | ورق فولاد مبارکه اصفهان |
| لوله 5 داربستی 14.5 کیلویی نیکان | 1 1/2 | 2 | 6 | 14.5 | ورق فولاد مبارکه اصفهان |
| لوله 5 داربستی 14.5 کیلویی صابری | 1 1/2 | 2 | 6 | 14.5 | ورق فولاد مبارکه اصفهان |
| لوله 5 داربستی 14.5 کیلویی کیهان | 1 1/2 | 2 | 6 | 14.5 | ورق گیلان |
| لوله 5 داربستی 14.5 کیلویی بهفلز | 1 1/2 | 2 | 6 | 14.5 | ورق فولاد مبارکه اصفهان |
نحوه تولید لوله داربستی
تولید این لولهها فرآیندی دقیق و چند مرحلهای است که با استفاده از تکنولوژیهای مدرن انجام میشود. در ادامه به مراحل اصلی تولید این لولهها خواهیم پرداخت.
- برش ورق: ورقهای فولادی با گریدهای مختلف و مناسب مانند لوله استیل 304 به اندازههای مشخص برش داده میشوند تا برای مرحله بعدی آماده شوند.
- شکلدهی: ورقهای برش خورده به صورت طولی خم شده و به شکل استوانهای در میآیند. این کار معمولاً با استفاده از دستگاههای خمکاری لوله استیل با چندین غلتک انجام میشود.
- جوشکاری: لبههای ورق که به هم رسیده اند، با استفاده از روش جوشکاری مقاومتی (ERW) به یکدیگر جوش داده میشوند. در این روش، با اعمال حرارت و فشار زیاد، لبهها به هم جوش میخورند و یک درز یکپارچه ایجاد میشود.
- سرد کردن: پس از جوشکاری، لولهها برای خنک شدن سریع و یکنواخت تحت فرآیند سرد کردن قرار میگیرند.
- بازرسی و کنترل کیفیت: لولههای تولید شده به دقت مورد بازرسی قرار میگیرند تا از نظر ابعاد، ضخامت، عیوب جوشکاری و سایر مشخصات فنی مطابق با استانداردهای تعیین شده باشند.
- برش به طولهای مشخص: لولههای تولید شده به طولهای استاندارد برش داده میشوند.
- روکشدهی (اختیاری): در برخی موارد، لولهها برای افزایش مقاومت در برابر خوردگی و افزایش طول عمر، با لایههایی از روی (گالوانیزه) یا سایر پوششهای محافظ پوشانده میشوند.
تولید لولههای داربستی فولادی باید مطابق با استانداردهای ملی و بینالمللی انجام شود. این استانداردها مشخص میکنند که لولهها باید چه ویژگیهایی داشته باشند تا بتوان از آنها در ساخت داربست استفاده کرد. برخی از این استانداردها عبارتند از:
- استاندارد ASTM: این استاندارد آمریکایی، مشخصات فنی و روشهای آزمون لولههای فولادی را تعیین میکند.
- استاندارد EN: این استاندارد اروپایی، الزامات مربوط به تولید و استفاده از لولههای داربستی را مشخص میکند.
اتصالات لوله داربستی
- انواع اتصالات: اتصالات لوله داربستی شامل انواع بستها، گوهها، رابطها و سایر قطعات مشابه است که برای ایجاد اتصالات محکم و ایمن بین لولهها استفاده میشوند. بستها معمولاً برای اتصال دو لوله در زاویههای مختلف استفاده میشوند و شامل بستهای گردان و ثابت هستند. گوهها برای تقویت اتصالات و ایجاد استحکام بیشتر در نقاط حساس به کار میروند. رابطها نیز برای اتصال طولی لولهها و افزایش طول سازهها استفاده میشوند.
- نحوه نصب و کاربرد هر اتصال: هر یک از این اتصالات دارای روش نصب خاص خود هستند. بستها معمولاً با استفاده از پیچ و مهره به لولهها متصل میشوند. گوهها نیز با ضربهزنی و فشردن به محل مورد نظر نصب میشوند. رابطها نیز با استفاده از جوشکاری لوله استیل یا پیچ و مهره به لولهها متصل میشوند. کاربرد هر اتصال بسته به نیاز سازه و نوع پروژه متفاوت است و باید با دقت و رعایت نکات ایمنی نصب شوند.
نکات ایمنی در هنگام کار با لوله داربست چیست؟
در هنگام کار با اتصالات لوله داربستی، رعایت نکات ایمنی بسیار ضروری است. استفاده از تجهیزات حفاظتی مانند دستکش، عینک ایمنی و کلاه ایمنی الزامی است. همچنین، قبل از شروع به کار باید از استحکام و سلامت اتصالات و لولهها اطمینان حاصل شود تا از بروز حوادث جلوگیری شود. در ساخت سازه ها علاوه بر لوله داربستی انتخاب بهترین بندیل میلگرد نیز تاثیر بسیاری در مقاومت سازه دارد.
نصب، استفاده و برچیدن داربست
نصب داربست باید توسط افراد مجرب و آموزشدیده انجام شود. تمامی لولهها و اتصالات باید به دقت بررسی و از نظر سلامت و استحکام چک شوند. در هنگام استفاده از داربست نیز باید از تجمع بیش از حد افراد و بارهای اضافی بر روی سازه خودداری شود. برچیدن داربست نیز باید با دقت و به ترتیب خاص انجام شود تا از سقوط و آسیبدیدگی جلوگیری شود.
خطرات احتمالی و پیشگیری
کار با داربست دارای خطرات احتمالی زیادی است که شامل سقوط، زنگزدگی لولهها، ضعف اتصالات و… میشود. برای پیشگیری از این خطرات باید از تجهیزات حفاظتی مناسب استفاده کرد، تمامی لولهها و اتصالات به دقت چک شوند و نکات ایمنی به طور کامل رعایت شود.
مطالعه بیشتر: فولاد ابزار سردکار چیست؟
افراد مجاز به نصب و کار با داربست
نصب و کار با داربست باید توسط افراد مجرب و آموزشدیده انجام شود. این افراد باید دورههای آموزشی مرتبط با نصب و استفاده از داربست را گذرانده باشند و دارای گواهینامههای معتبر باشند.
تفاوت کاربرد لوله داربستی با لوله استیل
لولههای داربستی عمدتاً برای ایجاد سازههای موقتی و پشتیبانی در پروژههای ساختمانی استفاده میشوند، در حالی که لوله استیل بیشتر در صنایع مختلف مانند نفت و گاز، پتروشیمی و صنایع غذایی به کار میروند. لولههای استیل دارای مقاومت بالا در برابر خوردگی و دماهای بالا هستند و برای انتقال مواد شیمیایی و مایعات خاص مناسباند، اما لولههای داربستی به دلیل هزینه کمتر و سهولت در نصب برای کاربردهای ساختمانی و موقتی مناسبترند.
تفاوت لولههای داربستی جوشی و درزدار چیست؟
تفاوت اصلی بین لولههای داربستی جوشی و درزدار در واقع در نامگذاری و شیوه تولید آنهاست، نه در نوع آنها. در زبان فارسی، وقتی صحبت از “لوله درزدار” میشود، اغلب به همان لولههایی اشاره دارد که با فرآیند جوشکاری تولید شدهاند. در مقابل، لوله مانیسمان قرار میگیرد که هیچگونه جوشی در ساختار آن وجود ندارد.
لولههای داربستی که در پروژههای ساختمانی استفاده میشوند، تقریباً همیشه از نوع درزدار یا جوشی هستند. فرآیند تولید این لولهها به این صورت است که ابتدا ورقهای فولادی به شکل استوانه درآمده و سپس لبههای آنها با استفاده از فرآیندهای جوشکاری به هم متصل میشوند. این لولهها به دلیل هزینه تولید پایینتر و سهولت در ساخت، برای داربستبندی که یک سازه موقتی است، انتخابی اقتصادی محسوب میشوند. لولههای داربستی معمولاً از فولاد کربنی ST37 ساخته شده و دارای درز جوش طولی هستند.
لولههای مانیسمان یا بدون درز که با فرآیند سوراخکاری یک شمش فولادی تولید میشوند و هیچ درز جوشی در بدنه آنها وجود ندارد. این لولهها مقاومت بسیار بالایی در برابر فشار و خوردگی دارند و به همین دلیل در صنایع حساس مانند نفت، گاز و پتروشیمی استفاده میشوند. به دلیل هزینه تولید بالاتر و عدم نیاز به مقاومت به فشار در داربستبندی، لولههای مانیسمان به هیچ عنوان برای داربست استفاده نمیشوند.
قیمت و نکات خرید لوله داربست
قیمت لولههای داربستی مانند قیمت پروفیل استیل به عواملی مانند نوع، جنس، ضخامت و طول متفاوت است. لولههای گالوانیزه به دلیل مقاومت بیشتر در برابر زنگزدگی معمولاً قیمت بالاتری دارند. در هنگام خرید لوله داربستی باید به استانداردها و کیفیت لوله توجه شود تا از ایمنی و استحکام سازه اطمینان حاصل شود. همچنین، خرید از تامینکنندگان معتبر و دارای گواهینامههای لازم میتواند از بروز مشکلات بعدی جلوگیری کند.
Scaffold Tube is the main structural component of traditional tube and fitting scaffold, and has come a long way since the introduction of steel pipes in the early 19th century. There are now different grades of tube available in steel or aluminium.
لوله داربست جزء ساختاری اصلی لوله های سنتی و داربست اتصالات است و از زمان معرفی لوله های فولادی در اوایل قرن نوزدهم راه طولانی را پیموده است. در حال حاضر درجات مختلفی از لوله در فولاد یا آلومینیوم موجود است.
استانداردهای ایمنی و گواهینامههای لوله داربستی
لولههای داربستی باید از استانداردهای ایمنی دقیق و سختگیرانهای پیروی کنند تا از حوادث احتمالی در پروژههای ساختمانی جلوگیری شود. یکی از مهمترین استانداردهای بینالمللی در این زمینه، استاندارد EN 12811 است که توسط کمیته استانداردسازی اروپا (CEN) تدوین شده و الزامات مربوط به عملکرد و طراحی داربستهای موقت را تعیین میکند. این استاندارد بر مقاومت سازه در برابر بار، پایداری، و الزامات ایمنی کلی تأکید دارد.
علاوه بر این، در ایالات متحده استاندارد OSHA (اداره ایمنی و بهداشت شغلی) نیز مجموعهای از مقررات و دستورالعملهای سختگیرانه را برای طراحی، نصب، و استفاده ایمن از داربستها وضع کرده است. این استانداردها تعیین میکنند که لولهها باید از مواد خاصی ساخته شوند، مقاومت کافی در برابر فشار و خمش داشته باشند و ابعاد آنها یکنواخت باشد.
رعایت این استانداردها و دریافت گواهینامههای معتبر برای تولیدکنندگان لوله داربستی حیاتی است. گواهینامهها نشاندهنده آن هستند که محصول تولیدی از نظر کیفیت و ایمنی توسط نهادهای بازرسی معتبر تأیید شده است. این امر به ویژه برای پیمانکاران و کارفرمایان اهمیت دارد، زیرا استفاده از لولههای دارای گواهینامه معتبر، علاوه بر تضمین ایمنی کارگران، آنها را از تبعات قانونی ناشی از حوادث احتمالی مصون میدارد. برای مثال، یک لوله داربستی با گواهینامه BS 1139 در بریتانیا، به عنوان یک محصول ایمن و مطابق با الزامات فنی شناخته میشود. بنابراین، هنگام خرید، توجه به این گواهینامهها و استانداردها به اندازه قیمت و ابعاد لوله حائز اهمیت است.
شهر استیل وارد کننده انواع محصولات ورق استنلس استیل از جمله انواع ورق استیل نگیر، پروفیل استیل، لولههای استیل و … است. برای مشاوره خرید ورق استیل و استعلام قیمت با شماره 02168559 زیر تماس حاصل فرمایید.
کلام آخر
در نتیجه، لوله داربستی به دلیل استحکام، انعطافپذیری و کاربردهای گسترده، اجزای اساسی در صنعت ساختمانسازی و پروژههای عمرانی هستند. با درک این که “لوله داربست چیست”، انتخاب صحیح نوع لوله و اتصالات، رعایت استانداردها و نکات ایمنی، به بهرهوری و ایمنی بیشتر کمک میکند و تضمینکننده موفقیت و پایداری پروژهها است.
