بیلت چیست؟ قطعات فلزی تخت در دنیای پیرامون از چه موادی ساخته شده است؟ این مواد چگونه تولید می شود و در اختیار صنایع مختلف قرار می گیرد؟ جواب این پرسش ها، شما را به پاسخ بیلت یا شمشال چیست نزدیک تر می کند. زیرا در کارخانجات صنعتی برای تولید قطعات مختلف فولادی از بیلت یا شمشال استفاده می شود. پس با فروشگاه شهر استیل عرضه کننده انواع محصولات استنلس استیل همراه باشید تا به شما بگوییم بیلت یا شمشال چیست و چه کاربردی دارد؟!
شمشال یا بیلت چیست؟ چه مشخصاتی دارد؟
بیلت یا شمشال، یکی از فرآوردههای میانی نورد فولاد است که به صورت بلوکهای بزرگ باضخامت حدود 50 تا 200 میلیمتر و مقاطع دایره ای و مربعی تولید میشود. در واقع مواد اولیه بیلتها، آهن و فولاد خام است.
این فرآورده نیمه آماده، در مراحل بعدی تولید فولاد مانند تولید ورق، تیرآهن و پروفیل استفاده میشود. بنابراین بیلتها باید دارای خصوصیات مکانیکی و فیزیکی مناسبی باشند که بتوان از آنها در تولید محصولات فولادی با کیفیت و استاندارد استفاده کرد.
مشخصات بیلت فولادی
ساختار شیمیایی بیلت فولادی به نوع و گرید آن بستگی دارد. با این حال، به طور کلی، بیلتها از عناصر زیر تشکیل شدهاند:
- آهن: عنصر اصلی تشکیلدهنده بیلت با فراوانی بیش از 98 درصد است.
- کربن: دومین عنصر مهم در بیلت است که بین 0.05 تا 2 درصد وجود دارد. مقدار کربن به طور مستقیم بر سختی و استحکام بیلت تاثیر میگذارد.
- منگنز: معمولا بین 0.4 تا 1.2 درصد منگنز در بیلت وجود دارد و به افزایش استحکام و چقرمگی آن کمک میکند.
- سیلیسیم: بین 0.1 تا 0.35 درصد وجود دارد و به افزایش استحکام و قابلیت انعطافپذیری بیلت کمک میکند.
- فسفر و گوگرد: به عنوان ناخالصی در بیلت وجود دارند و باید تا حد امکان کم باشند، زیرا موجب کاهش استحکام و چقرمگی میشوند.
- عناصر دیگر: علاوه بر این عناصر اصلی، ممکن است مقدار کمی از عناصر دیگر مانند نیکل، کروم، مولیبدن، وانادیم و تیتانیوم نیز در بیلت وجود داشته باشد که هر کدام تاثیرات خاص خود را بر خواص بیلت دارند.
ترکیب شیمیایی دقیق بیلت با توجه به کاربرد نهایی آن تعیین میشود. برای مثال، بیلتی که برای تولید میلگرد استفاده میشود، باید کربن بیشتری نسبت به بیلتی که برای تولید تیرآهن استفاده میشود، داشته باشد.
مزایای استفاده از بیلت فولادی یا شمشال چیست؟
شمشال یا بیلت فولادی به عنوان یکی از مهمترین محصولات فولادی در صنعت ساخت و ساز و تولید قطعات صنعتی استفاده میشود. برخی از مزایای استفاده از شمشال یا بیلت فولادی عبارتند از:
- مقاومت بالا در برابر فشار و کشش: بیلت های فولادی به دلیل داشتن ساختار داخلی یکنواخت و متراکم، مقاومت بالایی در برابر فشار و کشش دارد.
- پایداری در برابر شرایط آب و هوایی: شمشال پوششی از اکسیداسیون دارد بنابراین در برابر خوردگی و زنگ زدگی و شرایط آب و هوایی مختلف از مقاومت خوبی برخوردار است اما مقاومت بالای آن در برابر خوردگی مانند استنلس استیل نیست.
- قابلیت تولید در اندازههای مختلف: شمشال یا بیلت فولادی را می توان به راحتی در اندازههای مختلف تولید کرد و بر حسب نیاز در صنایع مختلف مورد استفاده قرار داد.
- قابلیت بازیافت: قابلیت بازیافت بالا از دیگر ویژگی های شمشال است که به عنوان ماده ای بازیافتی به حفظ محیط زیست کمک میکند.
- قابلیت اتصال به سایر مواد: شمشال یا بیلت فولادی سطح صاف و یکنواختی دارد و برای ساخت قطعات صنعتی به راحتی با سایر مواد و متریال های صنعتی متصل می شود.
کاربرد بیلت چیست؟
بیلت فولادی به عنوان یکی از مهمترین محصولات اولیه فولادی، در صنایع مختلف مورد استفاده قرار میگیرد. این محصول به دلیل خواص مکانیکی و فیزیکی بالایی که دارد در صنایع ساختمانی، خودروسازی، صنایع دریایی، صنایع نفت و گاز، صنایع راه و ساختمان، صنایع لولهسازی و غیره کاربرد دارد.
شاید این سوال برای شما مطرح شود که تفاوت بیلت فولادی با ورق استیل چیست؟ در پاسخ به این سوال باید بگوییم که شمشال و ورق استیل هر دو از جنس فولاد هستند، اما تفاوتهای زیادی دارند. شمشال به عنوان یک نوع پروفیل، معمولاً در ساخت و ساز و صنایع فلزی برای تثبیت و اتصال قطعات استفاده می شود.
در حالی که ورق استنلس استیل به عنوان یک صفحه فلزی ضد زنگپ، معمولاً در صنایع غذایی، پزشکی، خودروسازی و ساختمانی برای ساخت قطعات و تجهیزات استفاده می شود. همچنین، ورق استنلس استیل معمولاً با ضخامت بیشتری تولید می شود و در برابر خوردگی و زنگ زدگی مقاومت بیشتری دارد.
به عنوان مثال بیلت فولادی در صنعت ساختمانی برای تولید پروفیلهای فولادی، تیرآهن، نبشی و میلگرد استفاده میشود. در صنعت خودروسازی نیز برای تولید قطعات خودرویی مانند جعبههای دنده، شاسی و غیره، بیلت فولادی مواد اولیه مهمی به شمار می رود.
کاربرد شمشال به عنوان مواد اولیه در پردازش فلزات
همانطور که عنوان شد بیلت یکی از مواد اولیه در صنعت فلزات از جمله فولاد ابزار است که به صورت قطعات بزرگ و ضخیم در فرآیند پردازش فلزات در کارخانجات فولاد ایران و جهان به عنوان ماده اولیه استفاده میشوند. بیلتها به دلیل ویژگیهایی مانند مقاومت بالا، سختی، قابلیت شکلدهی و قابلیت جوشکاری برای تولید قطعات فلزی ماده مهمی محسوب می شوند.
در فرآیند پردازش فلزات، بیلتها به صورت گرم یا سرد شکلدهی و تحت فرآیندهای دیگری چون مراحل کوبش، رولکردن، برش دادن و جوشکاری قرار میگیرند. در نهایت پس از انجام این فرآیندها، قطعات فلزی با ابعاد و شکلهای مختلفی تولید میشوند که در صنایع مختلف کاربرد دارد.
فرآیند تولید بیلت از فرآوردههای میانی نورد
فرآیند تولید مستقیم بیلت از فرآوردههای میانی نورد به سه روش کوره بلند (BF)، کورههای قوس الکتریکی (EAF) و کوره القایی (IMF) انجام میشود. در ادامه به توضیح هر یک از این روشها میپردازیم:
کوره بلند (BF)
در این روش ابتدا فرآوردههای میانی نورد شامل سنگ آهن، کک و آهنآلات به صورت لایهای در کوره بلند قرار داده میشوند. سپس هوا به کوره وارد شده و باعث احتراق کک و تولید گاز کربن دیاکسید میشود.
این گاز اکسید آهن موجود در سنگ آهن را کاهش و باعث تولید آهن مذاب می گردد. سپس آهن مذاب به بیرون کشیده میشود و در واحدهای ریخته گری به صورت بیلت شکل می گیرد.
در ادامه این مطلب پیشنهاد میشود مقاله شمش بلوم چیست را مطالعه نمایید.
کوره قوس الکتریکی (EAF)
در روش قوس الکتریکی فرآوردههای میانی نورد شامل آهنآلات قراضه که به صورت قطعات کوچک در کوره قرار گرفته اند با استفاده از قوس الکتریکی میان بین دو الکترود ذوب پس از خارج شدن مواد مذاب از کوره ذوب eaf به صورت بیلت شکلدهی میشود.
کوره القایی (IMF)
در این روش فرآوردههای میانی با استفاده از المان القایی، که در داخل کوره قرار دارد و منبع تولید حرارت است، ذوب میشود و در نهایت با بیرون کشیدن مواد مذاب از کوره فرایند شکل دهی آغاز می شود.
مهم ترین استانداردها در تولید بیلت چیست؟
تولید شمشال فرآیند پیچیده ای دارد که برای انجام اصولی مراحل آن استانداردهای مختلفی تعریف شده است. به عنوان مثال از استاندارد ASTM B488 برای تعیین روشهای آزمایش شمشال الکتریکی و شیمیایی استفاده میشود یا استاندارد ASTM B700 ویژگیهای شمشالهای نیکل و نیکل آلیاژی را تعیین می کند.
همچنین استاندارد ASTM B248 برای تعیین ویژگیهای شمشالهای مسی، استاندارد ISO 9001 برای تضمین کیفیت و استاندارد ISO 14001 برای مدیریت محیط زیست در فرآیند تولید شمشال و سایر محصولات مرتبط استفاده میشود.
پایبندی به این استانداردهای مشخص، بهبود کیفیت و کارایی فرآیند تولید را تضمین میکند که افزایش رضایت مشتریان و کاهش هزینههای تولید را به همراه دارد.
معرفی دو گرید شمش بیلت
در کارخانجات ایران برای تولید بیلتهای فولادی، به طور معمول استاندارد روسی GOST در نظر گرفته می شود. بیلتهای تولید شده با این استاندارد، به دو گرید 3SP و 5SP تقسیم میشوند. گرید 3SP برای تولید مقاطعی مانند میلگرد و گرید 5SP برای تولید مقاطعی مانند تیرآهن و نبشی به کار میرود.
تفاوت تختال و شمشال چیست؟
شمشال و تختال هر دو، نوعی فلزات آهنی هستند، اما تفاوتهایی در اندازه، شکل و کاربردهای آنها مطرح است. شمشال (بیلت) یک نوع فلز آهنی است که به صورت بلوکهای بزرگ و مستطیلی به قطرهای مختلف و با ضخامتهای متفاوت تولید میشود. این فلزات برای تولید قطعات بزرگ و سازههای فلزی مورد استفاده قرار میگیرند.
اسلب فولاد برخلاف شمشال که بلوکی و مستطیل یا دایره ای شکل هستند به صورت ورقهای فلزی تولید میشود و ضخامت آن کمتر از شمشال است. این ورقها برای تولید قطعات کوچکتر و همچنین برای پوشش دهی سطوح مختلف مورد استفاده قرار میگیرند.
| محصول میانی | نام دیگر | شکل مقطع | مساحت مقطع (تقریبی) | کاربرد نهایی اصلی |
| بیلت (Billet) | شمشال | مربع / دایره | کوچکتر از ۲۲۵ سانتیمتر مربع (معمولاً ۱۰۰×۱۰۰ تا ۱۵۰×۱۵۰ میلیمتر) |
میلگرد، مفتول، لوله بدون درز کوچک، سیم
|
| بلوم (Bloom) | شمشه/فابریک | مربع | بزرگتر از ۲۲۵ سانتیمتر مربع (معمولاً ۲۰۰×۲۰۰ تا ۴۰۰×۴۰۰ میلیمتر) |
تیرآهن، ریل، ناودانی، نبشی و مقاطع ساختمانی سنگین
|
| اسلب (Slab) | تختال | مستطیل پهن | بسیار بزرگ (ضخامت کم و عرض زیاد) |
ورق، کویل، تسمه و لوله درزدار
|
قیمت بیلت یا شمش فولادی به چه عواملی بستگی دارد؟
قیمت بیلت یا شمش فولادی به عوامل مختلفی بستگی دارد که مهمترین آن قیمت مواد اولیه مانند سنگ آهن، کک، ذوب آهن و ذوب فولاد است. تقاضا و عرضه در بازار فولاد نیز بر روی قیمت بیلت و شمش فولادی تأثیر میگذارد. در صورتی که تقاضا برای فولاد بیشتر باشد اما عرضه کم باشد، قیمت بیلت و شمش فولادی افزایش مییابد.
نرخ ارز، هزینههای تولید شامل هزینههای نیروی کاری، انرژی، حمل و نقل و سایر هزینههای مرتبط با محصول و همچنین استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته و مدرن در تولید، از دیگر عوامل موثر بر روی قیمت بیلت یا شمش فولادی است.
فروشگاه شهر استیل وارد کننده ورق استیل صنعتی و دکوراتیو با بهترین قیمت بازار و ارائه ضمانت اصالت آلیاژ است. برای دریافت مشاوره رایگان خرید و استعلام قیمت استیل از طریق شماره 68559-021 با کارشناسان شهر استیل تماس حاصل فرمایید.
سخن پایانی
شما در این مطلب با موضوع بیلت چیست همراه ما بودید و با مشخصات و کاربرد بیلت یا شمشال به عنوان یکی از فراورده های میانی نورد آشنا شدید. هر چند کاربرد شمشال در صنایع بسیار متنوع است اما از این ماده بیشتر برای تولید میلگرد و انواع سیم استفاده می شود. در پایان این نکته را نیز فراموش نکنید که بیش از 50 درصد محصولات نوردی در ایران مصرف داخلی دارد؛ بنابراین قیمت بیلت کارخانجات ایرانی نسبت به قیمت های جهانی کمتر است.
