آشنایی با استانداردهای نامگذاری فولادها در جهان

فولاد به عنوان یکی از مهمترین مواد مهندسی، نقش بسیار مهمی در صنایع مختلف ایفا می‌کند. از سازه‌های بزرگ و پیچیده تا محصولات کوچک و روزمره، فولاد در همه جا حضور دارد. اما برای اینکه بتوان به درستی از انواع مختلف فولاد استفاده کرد، شناخت و درک استانداردهای نامگذاری فولادها ضروری است. این استانداردها به ما کمک می‌کنند تا به راحتی ترکیب شیمیایی، خواص مکانیکی و کاربردهای مختلف هر نوع فولاد را شناسایی کنیم. در این مقاله از مرکز فروش ورق استیل تهران، شهر استیل به بررسی اصول نامگذاری فولاد، روش نام گذاری فولادها و نحوه نامگذاری فولادها می‌پردازیم.

اصول نامگذاری فولاد

استانداردهای نامگذاری فولادها در کشورهای مختلف متفاوت است، اما اصول کلی آنها بر پایه ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی استوار است. استانداردهای بین‌المللی مختلفی مانند ASTM ،DIN ،JIS و ISO وجود دارند که هر کدام روش خاص خود را برای نامگذاری فولادها دارند. این استانداردها به کاربران کمک می‌کنند تا به راحتی بتوانند نوع فولاد مناسب برای کاربرد خاص خود را انتخاب کنند.

یکی از مهم‌ترین اصول نامگذاری فولادها، استفاده از کدها و اعداد است. این کدها اطلاعاتی مانند درصد عناصر آلیاژی در آلیاژ استیل، استحکام مکانیکی و خواص دیگر فولاد را مشخص می‌کنند. به عنوان مثال، در استاندارد ASTM، فولادها با استفاده از یک سیستم عددی نامگذاری می‌شوند که هر عدد نمایانگر یک نوع خاص از فولاد است.

نامگذاری فولادهای ابزار و کاربردهای آن‌ها

فولاد ابزار دسته‌ای خاص از فولادها هستند که برای ساخت ابزارهای برشی، قالب‌ها و تجهیزات مکانیکی استفاده می‌شوند. این فولادها دارای ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی ویژه‌ای هستند که آنها را برای تحمل شرایط سخت کاری مناسب می‌کند.

نامگذاری فولادهای ابزار نیز بر اساس استانداردهای مشخصی انجام می‌شود که اطلاعات دقیقی درباره ترکیب شیمیایی و خواص آنها ارائه می‌دهد. در استاندارد AISI، فولادهای ابزار با استفاده از یک سیستم کدی شامل حروف و اعداد نامگذاری می‌شوند.

AISI steel grades are usually a four digit number where the first two digits indicate the alloy and the second two the the carbon content. For example 10xx are plain carbon steel, 41xx Chromium Molybdenum Steel and 43xx Nickel Chromium Molybdenum Steel.

گریدهای فولاد AISI معمولاً یک عدد چهار رقمی هستند که دو رقم اول آلیاژ و دو رقم دوم محتوای کربن را نشان می‌دهند. به عنوان مثال 10xx فولاد کربن ساده، 41xx فولاد کروم مولیبدن و 43xx نیکل کروم مولیبدن فولاد است.

به عنوان مثال، فولاد H13 یک فولاد ابزار گرم‌کار با ترکیب شیمیایی حاوی کروم، مولیبدن و وانادیم است که به دلیل مقاومت بالا در برابر حرارت و شوک‌های حرارتی، در ساخت قالب‌های آهنگری و ریخته‌گری تحت فشار استفاده می‌شود.

فولاد D2 یک فولاد سردکار با 12 درصد کروم است که به دلیل سختی بالا و مقاومت در برابر سایش، برای ساخت قالب‌های برش و قیچی‌های صنعتی کاربرد دارد. نحوه نامگذاری فولادها و شناخت دقیق ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی آن‌ها، به مهندسان و صنعتگران این امکان را می‌دهد تا بهترین نوع فولاد را برای کاربرد خاص خود انتخاب کنند. در نهایت، این انتخاب صحیح به بهبود کارایی و افزایش طول عمر ابزارها و تجهیزات منجر می‌شود.

فولادهای ابزار به دلیل خواص منحصر به فرد خود در صنایع مختلفی از جمله خودروسازی، هوافضا، صنایع پزشکی و تولید قطعات دقیق مکانیکی کاربرد دارند. آشنایی با استانداردهای نامگذاری فولادها و استفاده از آن‌ها، یکی از اصول کلیدی در بهبود کیفیت و بهره‌وری در فرایندهای تولید است.

روش نام گذاری فولادها

روش نام گذاری فولادها بسته به استاندارد مورد استفاده متفاوت است. در ادامه به بررسی روش نامگذاری در چند استاندارد مهم می‌پردازیم.

استاندارد ASTM

در استاندارد ASTM، فولادها با یک سیستم عددی نامگذاری می‌شوند. به عنوان مثال، فولاد AISI 1045 یک فولاد کربنی متوسط با 0.45 درصد کربن است. این سیستم نامگذاری به ما اطلاعات دقیقی درباره ترکیب شیمیایی فولاد می‌دهد.

استاندارد DIN آلمان

در استاندارد DIN (استاندارد آلمان)، فولادها با استفاده از یک کد شامل حروف و اعداد نامگذاری می‌شوند. به عنوان مثال، فولاد 1.4404 یک فولاد ضد زنگ با 18 درصد کروم و 8 درصد نیکل است. این سیستم نامگذاری همچنین شامل اطلاعاتی درباره فرایند تولید و خواص مکانیکی فولاد می‌باشد.

استاندارد اروپایی EN 10027

این استاندارد اروپایی توسط CEN تدوین شده است و بیشتر در کشورهای اروپایی کاربرد دارد. این استاندارد نیز مانند سایر استانداردها توسط سیستم کدگذاری عددی به نامگذاری انواع استیل می‌پدازد. به عنوان مثال، فولاد 1.4301 معادل فولاد زنگ نزن 304 در استاندارد AISI/SAE است.

استاندارد JIS ژاپن

استاندارد JIS ژاپن گریدهای مختلفی از فولاد را پوشش می‌دهد و مخفف شده عبارت Japanese Industrial Standards است. فولاد ساختمانی، فولاد آلیاژی، فولاد ضدزنگ و فولاد ابزاری جز دسته بندی‌های این استاندارد هستند.

استاندارد JIS (استاندارد ژاپن) نیز از یک سیستم عددی و حرفی برای نامگذاری فولادها استفاده می‌کند. به عنوان مثال، فولاد SUS304 یک فولاد ضد زنگ با 18 درصد کروم و 8 درصد نیکل است. این سیستم نامگذاری بسیار شبیه به استاندارد DIN است و اطلاعات کاملی درباره ترکیب شیمیایی فولاد ارائه می‌دهد.

این استاندارد علاوه بر در نظر گرفتن ترکیب شیمیایی و خواص به روش‌های آزمون فولاد نیز اشاره می‌کند. به‌عنوان مثال، آزمون کشش برای تعیین استحکام کششی و استحکام تسلیم فولاد انجام می‌شود. آزمون سختی برای تعیین سختی فولاد و آزمون ضربه برای تعیین چقرمگی فولاد انجام می‌شود.

استاندارد GOST روسیه

Gosudarstvenny Standard یک استاندارد دولتی و کاربردی در روسیه است. این استاندارد پیشتر در جماعیر شوروی کاربرد داشته است و بعد از تجزیه آن، اکثر کشور ها به استفاده از استانداردهای اروپایی روی آوردند اما همچنان در روسیه از این استاندارد برای نامگذاری انواع استیل و فولاد استفاده می‌شود.

استانداردهای GOST برای مشخص کردن فولاد در صنایع مختلفی مانند ساختمان‌سازی، نفت و گاز، خودروسازی، هوافضا و ماشین‌آلات و… کاربرد دارد. برای مثال، GOST 380 مربوط به فولاد کربنی ساختمانی بوده و GOST 550 مربوط به لوله‌های بدون درز برای خطوط لوله نفت است.

استاندارد INSO ایران

سازمان ملی استاندارد ایران نیز استاداردهای مخصوص خود را برای نامگذاری فولادها دارد. این استاندارد جهت تضمین کیفیت و ایمنی محصولات نهایی در بازار داخلی ایجاد شده‌اند. رعایت این استادارد برای تولید کنندگان فولاد در ایران اجباری است. استانداردهای فولاد INSO مواردی مختلفی را پوشش می‌دهند. به‌عنوان مثال، استاندارد INSO 1791 مربوط به فولادهای ساختمانی است و استاندارد INSO 12540 مربوط به فولادهای ضدزنگ است. این استانداردها براساس استانداردهای بین‌المللی مانند ISO و EN تدوین شده‌اند.

نامگذاری فولاد ضد زنگ

نامگذاری فولاد ضد زنگ نیز تابع استانداردهای خاصی است. این فولادها به دلیل مقاومت بالا در برابر خوردگی، کاربردهای گسترده‌ای در صنایع مختلف دارند. نامگذاری این فولادها معمولاً بر اساس ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی آنها انجام می‌شود.

سری 300

فولادهای سری 300 شامل فولادهای آستنیتی هستند که حاوی کروم و نیکل بالایی می‌باشند. به عنوان مثال، استیل 304 نگیر که یکی از پرکاربردترین فولادهای ضد زنگ است، حاوی 18 درصد کروم و 8 درصد نیکل است. این فولادها به دلیل خواص ضد زنگی عالی و قابلیت شکل‌دهی بالا در صنایع مختلفی مانند ساخت لوازم خانگی، تجهیزات پزشکی و صنایع غذایی استفاده می‌شوند.

سری 400

فولادهای سری 400 شامل فولادهای فریتی و مارتنزیتی هستند که حاوی کروم بالایی می‌باشند ولی مقدار نیکل آنها کمتر است یا اصلاً نیکل ندارند. به عنوان مثال، استیل 410 یک فولاد مارتنزیتی با 11.5 تا 13.5 درصد کروم است که دارای خواص مکانیکی خوبی است و مقاومت نسبتاً خوبی در برابر خوردگی دارد. این فولادها معمولاً در صنایع خودروسازی و ساخت ابزار استفاده می‌شوند.

نحوه نامگذاری ورق استیل های سری 300 و سری 400

نامگذاری ورق استیل‌های سری 300 و سری 400 نیز بر اساس ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی آنها انجام می‌شود. این ورق‌ها به دلیل خواص ضد زنگی عالی و قابلیت شکل‌دهی بالا در صنایع مختلفی استفاده می‌شوند.

• ورق استیل سری 300: ورق استیل سری 300 عمدتاً شامل ورق‌های 304 و 316 می‌شود. ورق استیل 304 حاوی 18 درصد کروم و 8 درصد نیکل است و به دلیل خواص ضد زنگی عالی و قابلیت جوشکاری بالا بسیار محبوب است. ورق استیل 316 نیز حاوی 16 درصد کروم، 10 درصد نیکل و 2 درصد مولیبدن است که مقاومت بهتری در برابر خوردگی در محیط‌های اسیدی دارد. برای محاسبه قیمت هر کیلو استیل 316 کلیک کنید.
• ورق استیل سری 400: ورق استیل سری 400 شامل ورق‌های 410 و 430 است. ورق استیل 410 حاوی 11.5 تا 13.5 درصد کروم است و به دلیل خواص مکانیکی خوب و مقاومت نسبی در برابر خوردگی در صنایع خودروسازی و ساخت ابزار استفاده می‌شود. ورق استیل 430 نیز حاوی 16 تا 18 درصد کروم است و به دلیل مقاومت خوب در برابر خوردگی و قیمت مناسب در ساخت لوازم خانگی و تجهیزات آشپزخانه استفاده می‌شود. برای دریافت قیمت ورق استیل 430 به صفحه مربوطه مراجعه کنید.

شهر استیل وارد کننده انواع محصولات استنلس استیل از جمله انواع ورق استیل نسوز، پولکی استیل، لوله استیل و… است. برای مشاوره رایگان خرید و استعلام قیمت استیل با شماره‌های 02168559 حاصل فرمایید.

نتیجه‌گیری
شناخت و درک استانداردهای نامگذاری فولادها برای انتخاب صحیح و استفاده بهینه از این مواد ضروری است. هر استاندارد دارای روش‌های خاص خود برای نامگذاری فولادها است که بر اساس ترکیب شیمیایی و خواص مکانیکی آنها تعیین می‌شود. فولادهای ضد زنگ نیز با توجه به ترکیب شیمیایی و خواص ویژه‌ای که دارند، به دو سری عمده 300 و 400 تقسیم می‌شوند که هر کدام کاربردهای خاص خود را دارند. با توجه به توضیحات ارائه شده، می‌توان گفت که آشنایی با استانداردهای نامگذاری فولادها می‌تواند کمک بزرگی به مهندسان و صنعتگران در انتخاب مواد مناسب برای کاربردهای مختلف نماید.