استاندارد لوله فولادی چیست؟ جدول استاندارد لوله های فولادی

یکی از سردرگمی‌های رایج در هنگام خرید لوله فولادی، بیان دقیق ابعاد یا اندازه لوله‌های فولادی و انتقال اندازه مورد‌نظر به فروشنده است. برای حل این مشکل باید درک درستی از استانداردهای ابعادی لوله‌ فولادی داشته باشیم. وقتی بدانید هر عدد و اصطلاح، از ضخامت و قطر گرفته تا رده و اندازه اسمی، چه معنایی دارد، به‌راحتی می‌توانید برای تهیه لوله مناسب اقدام کنید. در این مقاله با مهم‌ترین استانداردهای ابعادی لوله‌های فولادی، از جمله ASME B36.10M و ASME B36.19M آشنا می‌شویم. تفاوت NPS و DN، مفهوم رده‌های ۴۰ و ۸۰، جدول ابعاد و رده وزنی لوله‌ها را بررسی می‌کنیم. به کمک این اطلاعات و مشاوره‌های کارشناسان شهر استیل می‌توانید مشخصات لوله فولادی را دقیق‌تر درک کنید و انتخاب مناسب‌تری داشته باشید.

شهر استیل وارد کننده استنلس استیل

اگر برای انتخاب ورق، لوله یا پروفیل استنلس استیل متناسب با پروژه خود نیاز به راهنمایی دارید، کارشناسان شهر استیل آماده ارائه مشاوره هستند. برای دریافت اطلاعات بیشتر و استعلام قیمت با ما تماس بگیرید.

استاندارد لوله فولادی چیست؟

استاندارد لوله فولادی مجموعه‌ای از مشخصات و قواعدی است که ابعاد، قطر خارجی، ضخامت دیواره و اندازه اسمی لوله را مشخص می‌کند. این استانداردها برای ارائه مشخصات به شکل یکسان و قابل‌فهم در زمان تولید، استفاده و خرید لوله استیل 304 و گریدهای دیگر اهمیت دارند.

ضخامت دیواره معمولا با رده لوله یا Schedule و اندازه اسمی با NPS یا DN بیان می‌شود؛ بنابراین برای شناخت دقیق ابعاد یک لوله مانند لوله استیل ۳۱۶ و بیان دقیق اندازه لوله علاوه‌بر قطر، باید رده و اندازه اسمی آن را نیز در نظر بگیریم.

چرا استاندارد لوله‌های فولادی اهمیت دارد؟

استاندارد لوله فولادی علاوه‌بر تعیین ابعاد و اندازه لوله، ارتباط مستقیمی با تعیین جنس، ترکیب شیمیایی، خواص مکانیکی، روش تولید و عملکرد آن دارد؛ بنابراین با انتخاب لوله فولادی بر‌اساس استاندارد مناسب، ایمنی و دوام سیستم تا حد بالایی تامین و تضمین می‌شود.

برای مثال لوله‌ مناسب برای انتقال گاز یا سیالات تحت فشار، مشخصات فنی متفاوتی با لوله مورد استفاده در سازه‌های ساختمانی یا شمع‌های فولادی دارد.

به همین دلیل استانداردهای معتبری مانند ASTM، EN، ASME و API برای لوله‌های فولادی تعیین شده‌اند که معیارهای مشخصی برای تولید و کنترل کیفیت لوله‌ها ارائه می‌دهند.

مهندسان، پیمانکاران و خریداران با شناخت این استانداردها می‌توانند لوله‌ای متناسب با فشار و دمای کاری، نوع کاربرد، خواص مکانیکی و شرایط محیطی انتخاب کنند. این موضوع، احتمال انتخاب محصول نامناسب را کاهش می‌دهد و باعث عملکرد مطمئن‌تر، عمر مفید بیشتر و هزینه‌های نگهداری پایین‌تر می‌شود.

برای آشنایی بیشتر با لوله‌های فولادی و انتخاب آگاهانه لوله برای پروژه‌هایتان، نگاهی به مقاله «لوله فولادی چیست» داشته باشید.

مهم‌ترین استانداردهای لوله فولادی کدام‌اند؟

برای تعیین ابعاد لوله‌های فولادی، استانداردهای مختلفی وجود دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

هرکدام از این استانداردها محدوده مشخصی از لوله‌ها و انواع گریدها از لوله استیل 310 تا فولاد ضد‌زنگ 347 را پوشش می‌دهند.

استاندارد لوله مانیسمان (بدون درز)

استاندارد لوله بدون درز (مانیسمان) برخلاف لوله‌های درزدار، فاقد خط جوش طولی است. به همین دلیل هنگام انتخاب استاندارد آن باید علاوه‌بر ابعاد و رده لوله، استاندارد مربوط به جنس و الزامات تولید نیز بررسی شود.

برخی از مهم‌ترین استانداردهای مورد استفاده برای لوله استیل مانیسمان عبارتند از:

استاندارد لوله های فولادی درزدار

برای لوله‌های فولادی درزدار یک استاندارد واحد وجود ندارد و استاندارد مناسب بر‌اساس نوع کاربرد و مشخصات موردنیاز پروژه انتخاب می‌شود.

از استانداردهای رایج در این زمینه می‌توان به ASTM A53/A53M اشاره کرد. این استاندارد برای لوله‌های فولادی مشکی و گالوانیزه گرم کاربرد دارد و الزامات مربوط به ترکیب شیمیایی، خواص مکانیکی و آزمون‌های کنترل کیفیت را مشخص می‌کند.

استانداردهای ASME B36.10M و ASME B36.19M برای تعیین ابعاد لوله استنلس استیل به کار می‌روند و لوله‌های درزدار و بدون درز را پوشش می‌دهد. این استاندارد مشخصاتی مانند قطر خارجی، ضخامت دیواره و وزن لوله را بر‌اساس اندازه اسمی و Schedule تعیین می‌کند.

برای تمایز این دو استاندارد در رده‌های مربوط به لوله‌های استنلس استیل از پسوند S مانند 10S، 40S و 80S استفاده می‌شود. در نتیجه هنگام بررسی ابعاد لوله فولادی باید ابتدا مشخص شود که لوله از فولاد کربنی یا استنلس استیل ساخته شده است.

تفاوت استاندارد لوله فولادی و لوله استیل چیست؟

تفاوت استاندارد لوله فولادی و لوله استیل بیشتر در نوع لوله، دامنه کاربرد و رده‌های ابعادی است. برای لوله‌های فولادی کربنی و آلیاژی معمولا از ASME B36.10M و برای لوله‌های فولاد زنگ‌نزن (استیل) از ASME B36.19M استفاده می‌شود.

هر دو استاندارد ابعاد لوله‌های جوشی و بدون درز را مشخص می‌کنند؛ اما در برخی اندازه‌ها و رده‌ها، ضخامت دیواره لوله استیل با لوله فولادی متفاوت است:

جدول استاندارد لوله های فولادی بدون درز و درزدار

برای بیان ابعاد لوله فولادی، قطر لوله، NPS، قطر خارجی (OD)، ضخامت دیواره و Schedule در کنار هم مشخصات ابعادی لوله را تعیین می‌کنند. یکی از مهم‌ترین بخش‌های این استاندارد، جدول Schedule است.

در این جدول برای هر اندازه اسمی لوله، ضخامت دیواره متناسب با رده آن مشخص می‌شود؛ بنابراین با ثابت بودن NPS و تغییر Schedule، ضخامت دیواره و در نتیجه قطر داخلی لوله تغییر می‌کند.

در جدول زیر بخشی از ابعاد متداول لوله‌های فولادی را بر‌اساس استاندارد ASME B36.10M و Schedule 40 و 80 بررسی می‌کنیم.

اعداد ضخامت و قطر بر حسب میلی‌متر هستند:

تفاوت استاندارد لوله با رده لوله چیست؟

استاندارد لوله و رده لوله (Schedule) دو مفهوم متفاوت هستند که در تعیین مشخصات فنی لوله مورد استفاده قرار می‌گیرند و با هم ارتباط دارند. ساده‌ترین راه برای درک تفاوت این دو مفهوم در نظر گرفتن توضیح زیر است:

•  استاندارد چارچوب کلی مشخصات لوله را تعیین می‌کند.
• رده لوله (Schedule) یکی از روش‌های بیان ضخامت دیواره لوله است.

برای مثال ASME B36.10M استاندارد ابعادی لوله‌های فولادی کربنی و آلیاژی را مشخص می‌کند. در مقابل عباراتی مانند SCH 40 و SCH 80 به رده لوله اشاره دارند و برای مشخص‌کردن سری ضخامت دیواره استفاده می‌شوند.

با مطالعه مقاله رده لوله چیست به‌طور کامل با این مفهوم و تفاوت آن با استاندارد لوله آشنا شوید.

چند نکته پایانی برای انتخاب استاندارد مناسب لوله فولادی

توجه به قطر، ضخامت، نوع لوله، کاربرد، فشار و دمای کاری و مشخصات موردنیاز پروژه، همگی در انتخاب استاندارد مناسب لوله فولادی نقش دارند. در نظر گرفتن نکات زیر برای انتخاب دقیق‌تر به کمکتان می‌آید:

•  ابتدا نوع و کاربرد لوله را مشخص کنید؛ زیرا استاندارد موردنیاز لوله‌های انتقال سیالات با لوله‌های مورد استفاده در سازه‌ها یکسان نیست.
• استاندارد تولید و ابعادی لوله را بررسی کنید؛ برای مثال ASME B36.10M و ASME B36.19M برای تعیین ابعاد لوله‌های فولادی و استنلس استیل کاربرد دارند.
• فقط به NPS یا قطر اسمی اکتفا نکنید و Schedule یا رده لوله را نیز بررسی کنید.
  • توجه داشته باشید که SCH 40 یا SCH 80 به‌تنهایی ضخامت مشخصی را نشان نمی‌دهد و ضخامت واقعی به اندازه اسمی لوله نیز وابسته است.
• شرایط کاری پروژه، به‌ویژه فشار، دما و نوع سیال را هنگام انتخاب لوله در نظر بگیرید. پس حتما به اطلاعات جدول تحمل فشار لوله ها نیز توجه داشته باشید.

نمی‌دانید کدام استاندارد، گرید یا ضخامت استنلس استیل برای پروژه شما مناسب است؟

کارشناسان شهر استیل می‌توانند در انتخاب محصول مناسب به شما کمک کنند. برای مشاوره و استعلام قیمت تماس بگیرید.

سخن پایانی

در نهایت مشخصات فنی لوله را با الزامات پروژه تطبیق دهید تا محصولی متناسب با نیاز واقعی انتخاب شود. اگر در انتخاب استاندارد، محاسبه وزن لوله استیل، رده یا ابعاد مناسب لوله فولادی تردید دارید، کارشناسان شهر استیل شما را در کل مراحل انتخاب و خرید راهنمایی می‌کنند. با دریافت مشاوره تخصصی مشخصات مورد‌نیاز پروژه به‌طور دقیق مشخص می‌شود؛ سپس می‌توانید لوله‌ای را انتخاب کنید که از نظر استاندارد، ابعاد و مشخصات فنی با نیاز پروژه شما مطابقت داشته باشد.